Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Flora Batava

Sambucus nigra - Zwarte Vlier

Verscheidenheid.

Laciniata. Diep-ingesneden, met dubbelgevinde bladen, de vinnen drievoudig, de blaadjes lancetvormig, ingesneden. Bijnaam: Vlierboom met Peterselieblad (*)

Groeiplaatsen.

In bosschen, in heggen enz. bij vervallene gebouwen enz.

Groeit overvloedig in de duinen bij Haarlem, Heemstede en Katwijk, volgens de Gorter; veel in Friesland, volgens Meese; op verscheidene plaatsen in de duinen van Holland, door den Hoogl. Kops, den Hoogl. Mulder en mij gevonden; bij Nijmegen, volgens den Heer de Beijer. Zij is door mij bij Arnhem, Rheede; bij Groningen; te Valkenswaard bij Eindhoven enz. aangetroffen.

De verscheidenheid, door de Gorter reeds in het algemeen als inlandsch vermeld, groeit, volgens den Heer L. Marchand, veel in de heggen bij Utrecht.

Kracht en Geneeskundig gebruik.

De bloemen zijn, als thee getrokken, een zeer algemeen bekend zweetmiddel en dienen uitwendig om gezwellen te stoven en te verdeelen enz. Uit de bessen bereidt men de rob sambuci, een zweetmiddel dat echter, in groote giften, ook purgeerend werkt. De groene schors heeft afvoerende diuretische krachten. v.H.

Huishoudelijk Gebruik.

Deze boom, welks takken jong zijnde, meest uit merg bestaan en bros zijn, geeft na eenige jaren een hard hout dat tot linealen, handvatsels en mathematische instrumenten zeer geschikt is. Men heeft ook bevonden dat dit van veel nut is voor kleine raderwerken, die zeer snel moeten omdraaien, waarvan de spillen, wanneer zij van ander hout gemaakt zijn, ligt in brand raken. Van dit hout en de wortel bedient men zich ook tot inleggen om deszelfs kleuren. — In de jonge takken, uitgehold zijnde, kan men entrijzen verzenden, die zich daarin lang goed houden. Het hout is zeer geschikt om te branden, en de kolen hiervan komende, zijn na het berken en Elzen-houtskool de beste. (Mattuschka.)

Uit hoofde van de sterke lucht en uitwaseming van bladen en bloemen is het niet raadzaam voor den mensch hieronder lang te vertoeven, als spoedig hoofdpijn veroorzakende, (Miller), schoon Beckmann dezelve tot heggen aanbeveelt, erkent hij echter, dat zij van onderen ligt bladeloos worden en telkens moeten bijgeplant worden

De bloemen bij appelen, druiven en zelfs wijn gedaan, geven daaraan een aangenamen muskus-smaak en geur, (Gunner) en du Hamel wil ook hiermede aan de azijn een geurigen smaak geven. — De beziën leveren eene roode of paarsche kleur op, (Haller). De bladen worden door schapen gebruikt. De beziën zijn hoogst schadelijk voor hoenders, en de bloemen voor de pauwen. (Linnaeus). De sterke lucht der bladen weert insekten af, zelfs dikwijls van nabijstaande gewassen, takken hiervan op de graanzolders te leggen, hebben meermalen den klander doen verdwijnen, en sommigen hebben met vrucht de muren en zolders tot dit oogmerk met bladen en bloemen van vlier laten wrijven. Vaderl. Letteroef. D.III. bl. 32-34. Mengelw.(**)

<<Noot Luc: (*)var. laciniata (Peterselievlier) wordt vaak aangeplant en verwildert gemakkelijk.

(**) zie voor dit deel uit 1763: http://www.archive.org/details/vaderlandschele111unkngoog vanaf blz. 31: Middel tegen de klanders in het koorn>>