Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Flora Batava

Urtica dioica - Grote Brandnetel

Groeiplaatsen.

In ruigten, op ruwe en onbebouwde gronden, en langs de wegen: overal †

Eigenschap.

De reuk van den Wortel gering; de Smaak min of meer bitter. — De smaak en reuk der Bladen Plantaartig.

Kragt.

Pisdryvend: uitwendig aangelegd, bytende en blaartrekkende. — Wordt voornaamlyk gebruikt uitwendig in verlammingen, om 'er mede te geesselen.

Huishoudelijk Gebruik.

De uitspruitsels, en jonge Bladen, die naar Komkommer smaken, worden als Salade, (Kerner) of als Zuuring gebruikt; (Bulliard) ook als Koolbladen gekookt, of gelyk Spinagie toebereid, en zyn voor een zeer gezond voedsel te houden. (Linn. Rozier) Worden in ons Land in het voorjaar als Moeskruiden in soupe gegeten.

Uitnemend voeder voor het Vee, en verdient hier toe opzettelyk te worden aangekweekt. Wanneer egter de Plant sclechts in het wild wordt opgezameld, weigert het Vee, zelfs Varkens, die te eeten, zynde dan te hard van Steng en Bladen, en vol ongedierte. — Om hier van voeder te winnen, moet het Zaad in Augustus opgezameld en in September gezaaid worden. De schraalste gronden zyn hier toe geschikt, indien slechts eenige goede aarde 2 duimen dik daar op gebragt worde. Hier van kan eerst met het twede jaar gesneden worden, doch wil men in het volgend Jaar dit voeder bekomen, als dan moet de wilde Plant in October met den Wortel uitgetrokken, en gescheurd; de Steng afgesneden, en alzo verplant en op reijen gezet worden. In het volgende en verdere Jaren kan hier van in Juny en Augustus gesneden worden. In Noordelyke Landen, waar de Zon 's Zomers naauwlyks onder den gezichteinder komt, geschiedt dit driemaal in éénen Zomer. — Er is geene verdere bereiding van den grond nodig, dan in het najaar eenige ruigte, Bladen en Takken vooral van Els daar op te brengen. Van één morgen (arpent) kan Jaarlyks 18 voer gewonnen worden. — Het wordt in plaats van Hooi onder Stroo of haksel, of na een nagt in warm water te hebben gestaan, als sop aan het Vee gegeven. Ook gedroogd zynde een goed Wintervoeder, en wordt door al het Vee gaerne gegeten. — De Koeijen inzonderheid worden 'er vet van, geven veel en vette melk, en aangename boter, die 's Winters even geel is als 's Zomers. In de Meijery Van Den Bosch wordt het werkelyk onder het gekookte voeder, of sop voor het Vee gegeven. In Vrankryk en Zwitserland mede veel in gebruik; en eene langdurige ondervinding zou aldaar bewezen hebben, dat zodanig Vee geheel van Veeziekte was bevryd gebleven. — Het Zaad gedroogd, en onder Haver tweemaal daags een hand vol aan Paarden gevoerd, maakt ze vet en glanzig van hair. Het Zaad ook heilzaam voor Vogels, inzonderheid jonge Kalkoenen, en onder Zemelen te geven. Men zie over dit alles breder Hannover. Magazin Ao. 1785 s. 357 &cc. Mund vom Unkraute s. 291, 292. St. J. v. Geuns Holl. Maatsch. D. XXVI. bl. 263, 264. Rozier Cours compl. d'Agric. t. VII. 336-338. Buchoz Manuel. Econ. des Pl. p. 33-40.

Van den Steel kunnen draden als van Hennip en zelfs als van Vlas gewonnen worden, waar van ik gelukkige Proeven, die in ons Vaderland genomen zyn, gezien heb. In Noordlyke Landen, waar zy 6 en 8 voeten hoog groeit, wordt 'er zeker soort van Neteldoek van gemaakt. Hiertoe worden zy afgesneden, als de onderste bladen zwart worden; daar na geroot, tot de draden ligt geel worden; de grote stelen met een houten hamer geklopt; de tengere als Vlas gebraakt. (Sw. Abh. th. XXXVI. St. v. Geuns als bov. bl. 271, 272.) — Ook hier van Papier te maken: (Bulliard) door Scheffer hier van een Papiermonster gegeven.

Het wateragtig aftreksel der Plant verwt Linnen zonder eenig toevoegsel groenagtig geel. Het Keukenzout versterkt dit verwend vermogen, en de Aluin verhoogt de kleur: het sap wordt niet zwart door Yzer-vitriool. (Dambourney) De Wortels en bladen verwen geel (Bulliard, Reuss.)